Jakie są czynniki ryzyka raka płuca?

Ryzyko zachorowania na raka płuca jest indywidualne dla każdego człowieka.

Palenie tytoniu będące najważniejszym czynnikiem ryzyka jest przyczyną 80-85% zachorowań na raka płuca w Stanach Zjednoczonych. Ryzyko jest tym wyższe im dłużej dana osoba pali i im więcej wypala dziennie papierosów. W opublikowanym w 2010 raporcie Naczelnego Lekarza Wojskowego Stanów Zjednoczonych pt. „How Tobacco Smoke Causes Disease: The Biology and Behavioral Basis for Smoking-Attributable Disease”(Mechanizm rozwoju chorób pod wpływem dymu tytoniowego: biologiczne i behawioralne podstawy chorób wywołanych paleniem tytoniu) napisano: „Nie ma bezpiecznego poziomu palenia tytoniu”. Palenie tytoniu powoduje zmiany w komórkach prowadzące do rozwoju nowotworów. W płucach następstwem tych zmian może być rak płuca.

Do innych czynników raka płuca należą:

Palenie tytoniu

Ekspozycja na dym tytoniowy jest najważniejszym ze znanych dotychczas czynników ryzyka rozwoju raka płuca. Dym papierosowy zawiera ponad 7000 różnych substancji chemicznych, z których co najmniej 69 to substancje powodujące rozwój nowotworów (karcynogeny).

  • Palenie tytoniu
    • Palenie tytoniu zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuca oraz wiele innych chorób.
    • Jeśli chcesz zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka płuca, nie zaczynaj palić. Jeśli jesteś palaczem, rzuć palenie. Zaprzestanie palenia poprawi twoje życie na wiele sposobów. Zachęcamy osoby palące, by znalazły najlepszą dla nich metodę zerwania z nałogiem palenia .

Jeśli jesteś byłym palaczem, powinieneś wiedzieć, że chociaż rzucenie palenia powoduje znaczną poprawę stanu twoich płuc, to jednak nie zmniejsza ryzyka raka płuca do takiego poziomu, jak u osób, które nigdy nie paliły. Więcej informacji znajdziesz na stronie www.screenforlungcancer.org.

Co z paleniem fajki, cygar czy marihuany?

Nie ma bezpiecznych wyrobów tytoniowych. Wszystkie tego typu produkty zawierają nikotynę i inne substancje rakotwórcze.

Istnieje związek między paleniem fajki i cygar a rakiem płuca, jednak wydaje się, że ryzyko zachorowania na ten nowotwór jest mniejsze u osób, które pala tylko fajkę i/lub cygara niż u palących papierosy.

Nie wszystkie badania wskazują na związek między paleniem marihuany a rakiem płuca. W opublikowanej w 2006 roku pracy przeglądowej, The Association Between Marijuana Smoking and Lung Cancer: A systemic review („Związek miedzy paleniem marihuany a rakiem płuca: przegląd systematyczny”) stwierdzono “biologiczne przesłanki zwiększonego ryzyka raka płuca związanego z paleniem marihuany”

JEŚLI JESTEŚ OSOBĄ PALĄCĄ
Jeśli nadal palisz papierosy, chociaż zdiagnozowano u ciebie (lub bliskiej ci osoby) raka płuca, musisz wiedzieć, że palenie tytoniu może zaburzać działanie leków przeciwnowotworowych i nasilać efekty niepożądane terapii. Kliknij, aby dowiedzieć sie więcej na ten temat.

Radon

Radon jest bezbarwnym, bezwonnym i pozbawionym smaku radioaktywnym gazem, występującym naturalnie w glebie i skałach. Ekspozycja na radon jest drugą co do częstości przyczyną raka płuca w Stanach Zjednoczonych, a według ustaleń Agencji Ochrony Środowiska jest on główną przyczyną raka płuca u osób, które nigdy nie paliły tytoniu. Oszacowano, że w Stanach Zjednoczonych radon powoduje co roku 21000 zgonów z powodu raka płuca. Więcej informacji na temat radonu można znaleźć na stronie Agencji Ochrony Środowiska.

Azbest

Azbest jest włóknem mineralnym, które przez wiele dziesięcioleci stosowano do wyrobu wielu produktów, między innymi materiałów izolacyjnych i pokryć dachowych. Każda ekspozycja na azbest zwiększa ryzyko zachorowania na raka. Narażenie na azbest wiąże się zwykle z wykonywanym zawodem (występuje w środowisku pracy) i dotyczy pracowników przemysłu mechanicznego, budowlanego i stoczniowego. W wielu budynkach (na przykład w szkołach) nadal znajdują się elementy wykonane z azbestu. Kontakt z tym minerałem zwiększa ryzyko zachorowania nie tylko na raka płuca, ale również na międzydbłoniaka, złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek pokrywających błony surowicze, który może się rozwinąć w płucach, narządach jamy brzusznej, sercu i klatce piersiowej. Więcej informacji na temat azbestu i międzybłoniaka znajdziesz na stronie Mesothelioma Applied Research Foundation.

Długotrwałe przebywanie w środowisku osób palących (palenie bierne)

Długotrwałe narażenie na dym z papierosów wypalanych przez inne osoby może zwiększyć ryzyko raka płuca o 20-30% w porównaniu z osobami nienarażonymi. Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych palenie bierne powoduje rocznie ponad 3000 zgonów z powodu raka płuca. Więcej informacji na stronie National Cancer Institute’s Secondhand Smoke and Cancer fact sheet.

Służba w siłach zbrojnych

Odsetek osób palących w siłach zbrojnych jest większy niż w populacji ogólnej, a ponadto zarówno w przyszłości jak i obecnie służba w wojsku wiąże się z dodatkowymi czynnikami zwiększającymi ryzyko rozwoju raka płuca. Szacuje się, że wśród weteranów wojennych rak płuca występuje nawet dwukrotnie częściej niż w populacji ogólnej. Żołnierze pełniący obecnie czynną służbę są narażeni na substancje, które zwiększają ryzyko ich zachorowania w przyszłości. Więcej informacji na stronie Veteran’s Health Council website.

  • II Wojna Światowa – ekspozycja na azbest na pokładzie statków, w stoczniach, w łodziach podwodnych

Wiek

Zaawansowany wiek jest czynnikiem ryzyka wielu nowotworów, w tym również raka płuca. Średni wiek, w jakim rozpoznaje się raka płuca w Stanach Zjednoczonych wynosi około 67 lat. Mniej więcej 10% przypadków raka płuca występuje u osób poniżej 50 roku życia.

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka w zależności od rodzaju nowotworu i wieku

Typ
nowotworu

 

Do 39 lat

40–59 lat


60–69 lat

70 lat +

Przez całe życie

Płuca i oskrzeli

Mężczyźni

Kobiety

1 na 3461
1 na 3066

1 na 105
1 na 126

1 na 43
1 na 57

1 na 15
1 na 21

1 na 13
1 na 16

Piersi

Kobiety

1 na 206

1 na 27

1 na 29

1 na 15

1 na 8

Prostaty

Mężczyźni

1 na 9422

1 na 41

1 na 16

1 na 8

1 na 6

Jelita grubego

Mężczyźni

Kobiety

1 na 1269
1 na 1300

1 na 110
1 na 139

1 na 67
1 na 94

1 na 22
1 na 24

1 na 19
1 na 20

(Żródło: American Cancer Society Cancer Facts & Figures 2010)

Czynniki środowiskowe, środki chemiczne stosowane w przemyśle

  • Czynniki środowiskowe
    • Arsen – pierwiastek chemiczny występujący naturalnie, stosowany jako środek do konserwacji drewna i wchodzący w skład pestycydów; jego obecność stwierdzono w wodach gruntowych w wielu częściach świata, w tym w Stanach Zjednoczonych.
    • Beryl – pierwiastek chemiczny występujący naturalnie, stosowany w wielu produktach elektronicznych
    • Zanieczyszczenie powietrza – spaliny wytwarzane przez samochody i inne pojazdy, gazy i pyły emitowane przez zakłady przemysłowe, gospodarstwa domowe i elektrownie
  • Środki chemiczne stosowane w przemyśle – Istnieją dowody, że praca w następujących zawodach lub gałęziach przemysłu zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuca poprzez ekspozycję na wiele środków o działaniu rakotwórczym:
    • Huty aluminium i koksownie; zakłady fryzjerskie; wydobycie rud żelaza z podziemnych złóż związane z ekspozycją na radon; odlewnie żelaza i stali; malarze; wytwarzanie szkła artystycznego, opakowań szklanych i wyrobów ceramicznych; przemysł gumowy.

Beta-karoten

Wyniki badań mających na celu sprawdzenie, czy stosowanie beta-karotenu zmniejsza ryzyko zachorowania na raka płuca, u osób, które należą do grupy wysokiego ryzyka (osoby palące i narażone na azbest w pracy) wykazały coś wręcz przeciwnego. Okazało się, że stosowanie suplementów beta-karotenu zwiększa liczbę zachorowań na raka płuca (i zgonów z powodu raka płuca) u osób obarczonych wysokim ryzykiem zachorowania na ten nowotwór. [Link do badania, PDF]

Niektóre stany chorobowe

  • Radioterapia w obrębie klatki piersiowej – dzięki temu, że zwiększa się odsetek przeżyć osób z chorobami nowotworowymi, coraz więcej wiadomo na temat odległych efektów ich leczenia. Terapia innych nowotworów obejmująca napromienianie klatki piersiowej zwiększa ryzyko rozwoju raka płuca.
    • Rak piersi – u kobiet, które po mastektomii poddano napromienianiu zwiększa sie ryzyko raka płuca po tej samej stronie, po której występował pierwotny rak piersi. Ryzyko zwiększa się z przyjętą dawką. Wydaje się, że nowsza metoda leczenia, w której stosuje się napromienianie po lumpektomii (wycięcie guza z 1 cm marginesem), nie wiąże się z takim samym ryzykiem. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko rozwoju raka piersi po radioterapii.
    • Choroba Hodgkina – istnieje istotny związek miedzy zwiększeniem ryzyka raka płuc a dawką promieniowania zastosowaną w leczeniu choroby Hodgkina. Podobnie jak w przypadku raka piersi, ryzyko zwiększa się z otrzymaną dawką promieniowania.
  • Przebyte wcześniej choroby płuc – rozedma, przewlekłe zapalenie oskrzeli i astma zwiększają ryzyko raka płuca o 50-100% nawet u osób, które nigdy nie paliły tytoniu

Predyspozycje rodzinne

Wyniki badań wskazują, że osoby dorosłe, które mają lub miały rodziców lub rodzeństwo z rozpoznaniem raka płuca (zwłaszcza jeśli choroba rozpoczęła się przed 50 rokiem życia) oraz osoby mające wielu krewnych chorujących na ten nowotwór należą do grupy zwiększonego ryzyka.

Trwają badania nad wyjaśnieniem rodzinnych predyspozycji do raka płuca. Jeśli jesteś biologicznie spokrewniony przynajmniej z jedna osobą, u której zdiagnozowano raka płuca, rozważ wzięcie udziału w jednym z wymienionych poniżej badań. Uczestnictwo w tych badaniach nie wiąże się z koniecznością podróżowania do ośrodka badawczego, nie trzeba również ponosić żadnych kosztów.

Wayne State Lung Cancer Genetic Study (co najmniej 3 biologicznie spokrewnione osoby, u których zdiagnozowano raka płuca).

University of Cincinnati College of Medicine Family Lung Cancer Study (co najmniej jedna biologicznie spokrewniona osoba, u której zdiagnozowano raka płuca).